Opodatkowanie fundacji rodzinnej w praktyce – kiedy płacisz 15% CIT, a kiedy 0%?

Opodatkowanie fundacji rodzinnej – jak działa preferencja podatkowa?

Fundacja rodzinna w Polsce podlega podmiotowemu zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych (0% CIT) na etapie gromadzenia, inwestowania i pomnażania kapitału w ramach dozwolonej ustawowo działalności. Stawka 15% CIT powstaje dopiero w momencie wytransferowania majątku z fundacji, czyli przy wypłacie świadczeń na rzecz beneficjentów lub przekazaniu mienia po jej rozwiązaniu. Przekroczenie ustawowego zakresu działalności skutkuje natomiast sankcyjną stawką 25% CIT.

Zasada 0% CIT – kiedy fundacja rodzinna nie płaci podatku?

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (ustawa o CIT), fundacja rodzinna jest zwolniona z CIT od dochodów uzyskanych z dozwolonej działalności gospodarczej. Oznacza to, że dopóki zyski pozostają w fundacji i są reinwestowane, nie występuje obowiązek zapłaty podatku dochodowego.

Dozwolony zakres działalności gospodarczej (art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej)

Aby skorzystać ze zwolnienia 0% CIT, fundacja rodzinna może prowadzić działalność wyłącznie w zakresie:

  • Najmu, dzierżawy lub udostępniania mienia na innej podstawie (np. komercjalizacja nieruchomości);
  • Przystępowania do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz uczestnictwa w nich;
  • Nabywania i zbywania papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze;
  • Udzielania pożyczek spółkom kapitałowym, w których fundacja posiada udziały/akcje, oraz beneficjentom;
  • Obrót zagranicznymi środkami płatniczymi w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji;
  • Sprzedaży mienia, chyba że mienie to zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego odsprzedania (brak znamion handlowych).

Kiedy powstaje obowiązek zapłaty 15% CIT?

Podatek CIT w stawce 15% pojawia się w momencie tzw. odroczonego opodatkowania. Zgodnie z art. 24q ust. 1 ustawy o CIT, fundacja rodzinna płaci 15% podatku w następujących przypadkach:

  • Wypłata świadczeń na rzecz beneficjentów – każde przekazanie środków pieniężnych lub innych praw majątkowych określonych w statucie;
  • Przekazanie mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej – podstawą opodatkowania jest przychód odpowiadający wartości rynkowej mienia pomniejszony o wartość podatkową mienia wniesionego przez fundatora;
  • Świadczenia w postaci ukrytych zysków – m.in. odsetki od pożyczek udzielonych fundacji przez beneficjenta, pożyczki udzielone beneficjentowi na okres dłuższy niż 10 lat (lub wielokrotnie przedłużane) czy darowizny na rzecz beneficjentów.

Sankcyjna stawka 25% CIT – ryzyko przekroczenia dozwolonej działalności

Jeżeli fundacja rodzinna zacznie prowadzić działalność gospodarczą wykraczającą poza zamknięty katalog z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej (np. działalność produkcyjną, handlową lub deweloperską), zastosowanie znajdzie art. 24r ustawy o CIT. W takim przypadku dochód z tej niedozwolonej działalności podlega opodatkowaniu sankcyjną stawką 25% CIT. Ponadto w zakresie tej działalności fundacja nie może korzystać ze zwolnień podmiotowych.

Opodatkowanie po stronie Beneficjenta (PIT)

Warto pamiętać, że oprócz CIT po stronie fundacji, wypłata świadczenia generuje skutki w podatku od osób fizycznych (PIT):

  • 0% PIT – jeśli beneficjentem jest fundator lub osoba z jego tzw. zerowej grupy podatkowej (małżonek, zstępni, wstępni, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha).
  • 15% PIT – jeśli świadczenie otrzymuje osoba zaliczana do I lub II grupy podatkowej w stosunku do fundatora.
  • 15% lub 20% PIT – dla pozostałych beneficjentów (grupa III).

Często zadawane pytania (FAQ)

1. Czy sprzedaż akcji lub udziałów przez fundację rodzinną jest opodatkowana?

Nie. Sprzedaż udziałów lub akcji w spółkach przez fundację rodzinną mieści się w dozwolonym zakresie działalności (art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy) i korzysta ze zwolnienia z CIT (0%). Podatek 15% CIT pojawi się dopiero wtedy, gdy wypracowany zysk zostanie wypłacony beneficjentom.

2. Czy fundacja rodzinna płaci CIT od dochodów z najmu nieruchomości?

Najem nieruchomości mieści się w ustawowym katalogu dozwolonej działalności. Przychód z najmu jest zwolniony z CIT (0%) na poziomie fundacji do momentu dystrybucji zysków do beneficjentów.

3. Czym są ukryte zyski w fundacji rodzinnej?

Ukryte zyski to świadczenia realizowane pośrednio na rzecz beneficjentów lub fundatorów, które ustawodawca traktuje na równi z wypłatą świadczeń statutowych. Obejmują one m.in. darowizny, nieodpłatne świadczenia czy pożyczki długoterminowe (powyżej 10 lat) udzielane beneficjentom przez fundację, od których fundacja musi odprowadzić 15% CIT.

Podsumowanie i profesjonalne wsparcie prawne

Fundacja rodzinna to niezwykle skuteczne narzędzie sukcesji i ochrony majątku, oferujące znaczne korzyści podatkowe (0% CIT przy inwestowaniu). Wymaga jednak precyzyjnego zaplanowania struktury i przestrzegania limitów dozwolonej działalności, aby uniknąć sankcyjnej stawki 25% CIT lub niepotrzebnych ryzyk związanych z ukrytymi zyskami.

Prawnicy z TKW Kancelaria (Tkaczyk Kopeć Wrembel – Kancelaria Radców Prawnych Spółka Partnerska) w Gdyni i Gdańsku kompleksowo doradzają przedsiębiorcom w zakresie tworzenia fundacji rodzinnych, audytu podatkowego oraz bezpiecznego planowania sukcesji. Zapraszamy do kontaktu z naszymi biurami w Gdyni (ul. Mestwina 16) oraz Gdańsku (ul. Telimeny 13) lub poprzez stronę tkw-kancelaria.pl oraz e-mail: biuro@tkw-kancelaria.pl.